Hemp

Zastosowanie konopi przemysłowych

Konopie to rośliny, z których wytwarzane jest najsilniejsze i najbardziej wytrzymałe włókno naturalne. Aby zrozumieć, jak ogromne znaczenie dla gospodarki ma potencjalne upowszechnienie jej produkcji w pierwszej kolejności przybliżone zostanie mnogość ich zastosowań. Uprawa konopi włóknistych może być prowadzona m.in. na potrzeby przemysłu rolniczego, nasiennictwa, przemysłu spożywczego, energetycznego, motoryzacyjnego, tworzyw sztucznych, materiałów budowlanych, celulozowo-papierniczego, włókienniczego, odzieżowego, farmaceutycznego, chemicznego, kosmetycznego.

siewka
rolnictwo

Konopie włókniste to gatunek jednorocznej rośliny z rodziny konopiowatych. Konopie nie zawierają substancji psychoaktywnych, są rośliną uprawną wykorzystywaną w wielu gałęziach przemysłu osiągającą wysokość w granicach 1,5-3,5 m. w sprzyjających warunkach. Konopie przemysłowe wymagają dużej ilości wody, wytrzymują także krótkoterminowe zalewy wodą przepływającą, mają także skromniejsze wymagania dotyczące klimatu i podłoża – potrzebują jedynie dużej ilości wody. W wyniku przerobu słomy polskich odmian jednopiennych konopi włóknistych uzyskujemy 25-30% włókna i około 70% paździerzy. Konopie siewne są interesującą rośliną pod względem ekologicznym oraz gospodarczym. Ich uprawa nie wymaga stosowania środków ochrony roślin, pestycydów, a same konopie hamują rozwój chwastów, odstraszają szkodniki, są odporne na choroby oraz wykorzystują siłę pokarmową zawartą w glebie. Stanowi to pozytywny efekt dla środowiska, ponieważ przyczyniają się one do ulepszenia systemów glebowych. (Przykład: palowy system korzeniowy rośliny przewietrza glebę i poprawia jej stosunki wodne, czyniąc ją korzystniejszą dla wszystkich roślin.) Przynosi to trudne do zmierzenia, natomiast pozytywne w skutkach efekty wpływające korzystnie na rozwój gospodarki, przede wszystkim w krajach rolniczych. Korzystne działanie na rzecz środowiska może w pewnym stopniu ograniczyć potrzebę zwiększania wydatków rządowych na ochronę środowiska naturalnego.

Rolnictwo wytwarza najcenniejsze dla społeczeństwa dobro – żywność, jednak mimo tego nie jest konkurencyjnym sektorem w porównaniu do pozostałych gałęzi gospodarki. Z uwagi na istotność rolnictwa rządy nie pozostawiają tego sektora pod działanie rynku, wykształcając własną politykę rolną wykorzystującą instrumenty interwencji. Polityka ekonomiczna w zakresie racjonalizacji procesów gospodarczych w skali makroekonomicznej w odniesieniu do rolnictwa oznacza tworzenie warunków dynamicznej równowagi rozwoju, traktowanego jako funkcja wzrostu. Proces niwelowania różnic rozwojowych i dostosowywania polskiego rolnictwa do standardów unijnych wymaga aktywizacji społeczności lokalnych, rozwinięcia systemu doradztwa rolniczego oraz zwiększenia nakładów finansowych. Plantatorom uprawiającym konopie przysługują obecnie bezpośrednie dopłaty, jedną z nich stanowią płatności w wysokości stosunkowej do powierzchni upraw w znacznej części pokrywające koszty uprawy. Jednakże, pomimo dotacji z Unii Europejskiej, założenie plantacji konopi włóknistych wiąże się z obowiązkiem uzyskania odpowiednich zezwoleń zarówno ze strony rolnika, ale także podmiotów skupujących od rolnika gotowe włókno konopne.

Jedną z gałęzi przemysłu wykorzystującej konopie jest przemysł spożywczy. Żywność konopna to znany od tysięcy lat, a zarazem nowoczesny i zdrowy dodatek do każdego rodzaju jedzenia zawierający wysokiej jakości składniki odżywcze. Ziarno konopne na bazie którego przygotowuje się większość żywności konopnej zawiera wszystkie aminokwasy oraz kwasy tłuszczowe Omega 3,6 i 9 potrzebne do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego ciała w odpowiednich dla niego proporcjach. Około 35% zawartości nasion stanowi lekkostrawne białko wysokiej jakości, które w tak kompletnej postaci nie występuje nigdzie indziej w przyrodzie, jednak znajduje się w nich także błonnik i witaminy z grupy B i E. Jedna trzecia nasion to węglowodany zapewniające paliwo i błonnik pokarmowy niezbędny do prawidłowego trawienia. Nasiona konopi można jeść na surowo, kiełkujące lub sproszkowane do postaci mąki, do wypieków, a także przyrządzone z nich mleko konopne (zbliżone do sojowego) oraz soki z konopi przygotowywane w formie herbaty. Około 30-35% masy nasion może być ekstraktowanych do postaci oleju konopnego bogatego w nienasycone kwasy tłuszczowe, który idealnie pasuje do sałatek, do których dodaje się także świeże liście konopi włóknistej. Za pomocą konopi można w związku z tym przyrządzić wszystkie potrawy zawierające składniki konopne – olej, mleko, masło czy mąkę.

spozywczy

Sektor spożywczy jest największym działem polskiego przemysłu. Do czynników wpływających na sytuację sektora spożywczego należy zaliczyć trudności w zmniejszeniu kosztów produkcji, niedostosowanie potencjału wytwórczego do potrzeb rynkowych, zwiększenie konkurencyjności w sektorze, a także wzmocnienie pozycji sieci handlowych prowadzących do wyższych upustów, wydłużenia terminów płatności i zwiększenia kosztów sprzedaży. Konkurencją dla produktów spożywczych wytwarzanych na bazie konopi siewnych jest cały rynek spożywczy działający na ogromną skalę, a w szczególnści żywność ekologiczna. Produkty żywnościowe produkowane na bazie konopi siewnych wywierają pozytywny wpływ efekt na nasz organizm – regenerują komórki i tkanki w całym organizmie oraz zwiększają jego odporność. Żywność konopna polepsza trawienie i wpływa korzystnie na zdrowie układu pokarmowego, a także obniża cholesterol zmniejszając ryzyko zawału serca i miażdżycy.

energetyczny

Kolejną gałęzią gospodarki niedostatecznie, ale jednak wykorzystującej w produkcji włókna konopne jest przemysł energetyczny. Olej konopny niezbędny do przygotowania paliwa otrzymać można przy użyciu zwykłej prasy ślimakowej z nasion konopi lub poddając łodygi rośliny działaniu wysokiej temperatury w warunkach beztlenowych. Z tony nasion otrzymać możemy 350 litrów oleju, do którego dodać należy zaledwie alkohol metylowy lub etylowy oraz katalizator dostępny bez problemu na rynku. W ten nieskomplikowany sposób przy użyciu łatwo dostępnych składników tworzy się biopaliwo przyjazne środowisku. W Polsce (za pozwoleniem) dozwolona jest uprawa konopi siewnej jak również produkcja biopaliw na własne potrzeby. Zgodnie z ustawą o biopaliwach i biokomponentach ciekłych, w Polsce legalnie produkować biopaliwo na własne cele mogą rolnicy, a także właściciele flot pojazdów. Rolnicy na każdy hektar mogą wyprodukować 100 litrów biopaliw na rok. Otrzymane paliwo wykorzystać możemy do napędzania silników wysokoprężnych, spalać w piecach olejowych służących do ogrzewania np. domu lub szklarni.

Konopie wpłynęły na rozwój motoryzacji nie tylko za pośrednictwem biopaliwa konopnego na bazie oleju do silnika skonstruowanego przez Rudolfa Diesel. Włókna tej rośliny testowane były jako składnik przy wytwarzaniu karoserii samochodowej przez Henry Forda w 1941 roku oraz przez firmę Lotus Cars. Konopie wykorzystywano także przy tworzeniu laminat do dowolnych konstrukcji. Australijczyk Alan Crosky ze Szkoły Inżynierii i Nauki o Materiałach w Nowej Południowej Walii twierdzi, że materiały utrzymane z konopi są niezwykle trwałe, a zarazem biodegradowalne. Wielu specjalistów przedstawia konopie jako materiał naturalny wytrzymalszy od tego uzyskiwanego z orzechów kokosowych i drzew bananowych. Perspektywa biomateriałów tworzących pojazdy mechaniczne jest obiecująca z uwagi na wysoki koszt składowania starych samochodów po zakończeniu okresu ich użyteczności doskwierający obecnie producentom, którzy według Crosky’ego już niedługo doliczą koszt całego cyklu życia produktu do ceny nabywanego pojazdu w salonie. Scenariusz ten może zostać jednak powstrzymany wraz z rozwojem technologii produkujących trwałe tworzywa sztuczne za pomocą włókien z konopi, które rozkładają się i w pełni mogą zastąpić część drogich tworzyw używanych obecnie w przemyśle motoryzacyjnym, wpływając na obniżenie ceny początkowej pojazdów.

moto
plastik

Podstawowym budulcem tworzyw sztucznych jest toksyczna kompozycja chemiczna na bazie ropy naftowej. Tworzywa sztuczne mogą być jednak także wytwarzane z celulozy roślinnej, którego największym znanym naturalnym producentem są właśnie konopie. Biokompozytowe tworzywa sztuczne stanowią niepodważalną konkurencję dla tworzyw szkodliwych dla naszego środowiska, m.in. węgla czy szkła. Australijska firma Hemp Plastics przy pomocy partnerów otrzymała w 100% biodegradowalny plastik stworzony w całości z konopi i kukurydzy, przybierający kształt dowolnej formy. Austriacki “Zellform” stworzył natomiast plastik o postaci żywicy i nazwał go “hempstone”. Obecnie stosuje się go przy tworzeniu instrumentów muzycznych, głośników oraz mebli. Może on być rzeźbiony w każdym kształcie a stosowany jest już obecnie w produkcji paneli do drzwi, bagażników, sufitów oraz desek rozdzielczych przez firmy takie jak Ford, GM, Chrysler, Saturn, BMW, Mercedes czy Honda.

Konopie stanowią niezwykle wydajny materiał budulcowy. Już na etapie uprawy konopie osiągają przewagę nad drewnem, deskami czy formami do odlewania betonu, ponieważ akr konopi owocuje czterokrotnie większą masą pulpy niż akr lasu. Z włókna konopnego wytwarza się także plastikowe przewody instalacji wodnej wytwarzane z celulozy konopnej, a także meble oraz dekoracje. Ze specjalnych odmian konopi w prosty sposób przy pomocy wapnia wyprodukować można ekologiczne cegły nawet 7 razy mocniejsze od betonu. Z konopi włóknistych produkuje się także materiał izolacyjny, budulec przy konstrukcji dachów, ścian oraz podłóg. Jest on wodoodporny, nie gnije, jest niepalny oraz podlega rozkładowi w razie potrzeby w 100%. Według australijskiego specjalisty ds. budownictwa z wykorzystaniem konopi włóknistych, dr. Andrew Katelaris, cement celulozowy wytwarzany z konopi włóknistych jest odporny na ogień oraz termity, jest lżejszy od konwencjonalnych materiałów oraz ma znacznie lepsze własności akustyczne, cieplne i izolacyjne. Użycie betonu konopnego zmniejsza koszt budowy domu mieszkalnego dzięki uproszczeniu konstrukcji oraz użyciu tańszego w produkcji surowca. Beton konopny wydajnie wchłania dwutlenek węgla i wodę, a każdą niepotrzebną konstrukcję z niego wytworzoną można zemleć i ponownie wykorzystać w produkcji budowlanej. Olej konopny może być także istotnym składnikiem używanym przy wytwarzaniu farb i lakierów konopnych, ponieważ szybko wysycha i pozostawia cienką, elastyczną warstwę.

budownictwo
celuloz

Kolejną branżą wykorzystującą konopie włókniste jest przemysł celulozowo-papierniczy. Pierwszy wiek naszej ery zaowocował w Chinach odkryciem, że papier konopny jest 50-100 razy trwalszy od większości odmian papirusu, a jego wytworzenie jest 100 razy prostsze i tańsze. W kolejnych latach odkrycie to rozprzestrzeniało się na cały świat, a przede wszystkim w Europie i Ameryce, gdzie, papier konopny używany był przy tworzeniu biblii, banknotów, papierów wartościowych, map nawigacyjnych, dzienników pokładowych, a w  późniejszych latach także książek i gazet. W 1776 roku dwie pierwsze deklaracje niepodległości Stanów Zjednoczonych napisane zostały na papierze konopnym, którego popularność rozwijała się do początku XX wieku. Do 1883 roku papier konopny stanowił 75-100% ogólnoświatowego rynku papieru. Konopie od zawsze stanowią znaczącą konkurencję dla obecnego przemysłu celulozowo-papierniczego. Łodygi konopi w 20% składają się z włókna konopnego, z którego produkuje się papier przyjazny dla środowiska. Z hektara konopi można wytworzyć 3-4 razy więcej papieru, niż z hektara drzew, a czas ich wzrostu jest nieporównywalnie krótszy. Papier konopny nie wymaga, w przeciwieństwie do miazgi drzewnej, karczowania lasów produkujących tlen niezbędny do życia ani chemicznego procesu wybielania zagrażającego środowisku. Może on zostać ponownie przetworzony siedem razy, natomiast drzewny tylko trzy.

Przemysł celulozowo-papierniczy to jeden z największych konkurentów przemysłu konopnego, który dzięki swoim politycznym oraz gospodarczym wpływom przyczynił się do wprowadzenie pierwszej prohibicji konopnej w Stanach Zjednoczonych. Rewolucja Przemysłowa i idący razem z nią rozwój zmechanizowanego żniwiarstwa spowolnił rozwój konopi na rynku międzynarodowym, a jako jedną z przyczyn podaje się brak znajomości technologii masowego zbierania i przetwarzania upraw konopnych. W 1916 r. wynaleziono w Stanach Zjednoczonych metodę wytwarzania pulpy konopnej do produkcji papieru przy użyciu nie jak dotychczas włókien z łodyg, ale z bogatych w celulozę i włókno paździerzy, przy czterokrotnie wyższej wydajności w porównaniu do produkcji drzewnej. Proces ten mógłby także zużywać znacznie niższą ilość siarkopochodnych i kwaśnych chemikaliów, a papier konopny wytwarzany tą metodą nie wymaga szkodliwego dla środowiska procesu bielenia. Niestety, brak dostępności maszyn do zbierania i usuwania zewnętrznych paździerzy z wewnętrznego włókna nie pozwolił tej metodzie zyskać odpowiedniej popularności aż do 1938 roku, w którym ukazał się wspominany wcześniej artykuł w magazynie “Popular Mechanics”. Stworzenie odpowiednich maszyn pod koniec lat trzydziestych postawiło największe światowe korporacje w obliczu wielomiliardowych strat oraz wysoce prawdopodobnego bankructwa. Hearst Paper Manufacturing Division, Kiberly Clark czy St. Regis skorzystali bezpośrednio na wprowadzeniu w 1937 roku “Marijuana Tax Law”, która to ustawa podpisana była wg. Jacka Herrera i jego tekstu w “Earth Island Journal” w wyniku nacisku kolejnego giganta – Du Pont. Właśnie w 1937 roku koncern opatentował nową metodę przetwarzania drewna w pulpę papierową przy wykorzystaniu kwasu siarkowego, a proces ten przynosił negatywny efekt dla środowiska naturalnego. Na potwierdzenie tej wersji przemawia Doroczny Raport Du Pont z 1937 r. nakłaniający akcjonariuszy spółki do aktywnego, mimo kryzysu, inwestowania kapitału, ponieważ firma oczekiwała już wtedy nadchodzących, znaczących zmian w amerykańskim ustawodawstwie. Du Pont w 1935 opatentował także nylon, ale mógł go wprowadzić dopiero w 1938. Po 1937 większość produktów z włókna konopnego została zastąpiona przez nowe petrochemiczne “plastikowe włókna” produkowane przez DuPont.

Nie tylko Du Pont dbał o swoje interesy ingerując w tworzenie prawa przez amerykański rząd. Także Hearst Paper Manufacturing Division używał wpływów, aby wymóc na władzach delegalizację wydajnych konopi. Już w latach dwudziestych i trzydziestych XX w. gazety wydawane przez Hearst’a prowadziły dokładnie przygotowaną przez władze przedsiębiorstwa kampanię mającą na celu delegalizację konopi przemysłowych. Opisywano Latynosów, Czarnoskórych oraz osoby mówiące po hiszpańsku jako “demony grające anty-białą voodoo-satanistyczną muzykę”, a propaganda ta podsycana była przez magazyny wydawane przez Williama Randolpha Hearsta. Ujednolicenie właściwości marihuany i konopi włóknistych oraz fałszywe przekazy adresowane do obywateli wprowadziły dezorientację, obniżyły poziom edukacji i świadomości całego społeczeństwa. Zeznania składane przed Kongresem w 1937 roku, czyli chwilę przed podpisaniem przełomowej ustawy zawierały prawie wyłącznie sensacyjne i rasistowskie artykuły demonizujące konopie wygłaszane przez Harry’ego Anslingera, dyrektora Federalnego Biura ds. Narkotyków. Utożsamiono 50% przestępstw popełnianych za pomocą przemocy na terenie Stanów Zjednoczonych z imigrantami posługującymi się językiem hiszpańskim oraz o innym kolorze skóry, wówczas gdy zarówno 65-75% wszystkich morderstw popełnianych jest i było pod wpływem popieranego przez te osoby alkoholu. Przedstawione powyżej fakty dowodzą, iż konopie do tej pory stanowią ogromną konkurencję także dla przemysłu celulozowo-papierniczego, co ogranicza dynamikę rozwoju tej branży. Przedsięwzięcia mające na celu rywalizowanie z korporacjami zarządzającymi tym rynkiem tłumione są przez wspomniane wyżej grupy interesów.

Z włókien pozyskiwanych z Cannabis Sativa wyprodukować można wysokiej jakości tkaniny znajdujące zastosowanie w branży odzieżowej na całym świecie. Według “Columbia History of the World”, tkaniny konopne znane były człowiekowi od ósmego tysiąclecia przed naszą erą. Od piątego wieku p.n.e. aż po etap rozwoju maszyn parowych tkaniny konopne używane były w produkcji 90% żagli. Aż do wprowadzenia w 1937 roku tzw. ustawy marihuanowej, która swoją treścią objęła także konopie przemysłowe, około 80% wszystkich tkanin z przeznaczeniem na ubrania, namioty, bieliznę, pościel, koce, obrusy, ręczniki produkowana była z tkanin konopnych. Według tekstu Jacka Harrera opublikowanego w “Earth Island Journal” konopie charakteryzują się większą trwałością i 3 razy większa rozciągliwością, są cieplejsze, delikatniejsze i lepiej pochłaniają wodę. Jednym z towarów eksportowych Irlandii od setek lat do lat trzydziestych XX wieku była wysokiej klasy bielizna produkowana z włókna konopnego, natomiast włoskie sukno odzieżowe produkowane z konopi uznawane było za najlepsze na świecie. Konopie używane były także do wzmocnienia dywanów odpornych na gnicie i pożary, w przeciwieństwie do sztucznych, łatwopalnych syntetyków.

wlokienniczy
kosmet

W produkcj i kosmetyków na bazie konopi wykorzystuje się olej konopny zawierający substancje o działaniu regenerującym i przeciwzapalnym. Stosowany jest on bezpośrednio na skórę, działa ochronnie, koi stany zapalne, podrażnienia i zmiany skórne. Polecany jest alergikom, ponieważ przynosi ulgę podczas ataków swędzenia. Gabinety kosmetyczne stosują preparaty konopne jako środek nawilżający, zmniejszający przebarwienia i wyrównujący koloryt skóry. Olej konopny należy do tzw. olejów suchych, ponieważ szybko się wchłania i nie pozostawia tłustej warstwy. Można być aplikowany bezpośrednio na skórę, ale już dziś wiele firm produkuje kosmetyki na jego bazie, m.in. kremy pielęgnacyjne, balsamy, olejki do masażu, żele pod prysznic, mydła, szampony i odżywki, szminki i inne.

Konopie to wydajne rośliny, z których pozyskać możemy nawet 10 ton włókien z akra w 4 miesiące. Łatwo dostępne, lekko zmodyfikowane rośliny do sianokosów bez problemu formułują bele materiału odpornego na suszę. Maszyny te są powszechnie dostępne, a ich produkcja otwiera nowy sektor pozwalający na uzyskanie wpływu opartego na uprawie konopi włóknistych. Równocześnie zyskać mogą także rynki pośrednio powiązane z uprawą, m.in. producenci nawozów, ziemi oraz wszelkich odżywek i narzędzi używanych podczas hodowli i zbiorów.

rynek

Autor: Natalia Janusz

xrodla
  • Czyżewski (red.), Współczesne problemy agrobiznesu w Polsce. Zeszyty Naukowe, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 200
  • Czyżewski (red.), Współczesne problemy agrobiznesu w Polsce
  • Johnson, Hemp as an Agricultural Commodity https://www.fas.org/sgp/crs/misc/RL32725.pdf
  • Olej Konopny – zapomniany skarb  http://agnieszkamaciag.pl/olej-konopny-zapomniany-skarb/
  • Czyżewski (red.), Współczesne problemy agrobiznesu w Polsce. Zeszyty Naukowe, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 2001
  • Dlaczego konopie – medycyna  http://biokonopia.pl/content/6-dlaczego-konopia
  • Mańkowski, J. Kołodziej, P. Baraniecki, Energetyczne wykorzystanie biomasy z konopi uprawianych n terenach zrekultywowanych http://energetyka.wnp.pl/energetyczne-wykorzystanie-biomasy-z-konopi-uprawianych-na-terenach-zrekultywowanych,241887_2_0_0.html
  • Spliff, Fame – paliwo z konopi  http://www.spliff.pl/hemp-lobby/item/1159-paliwo-z-konopi
  • Gajewski, Konopie w motoryzacji http://wolnekonopie.org/2011/10/06/konopi-w-motoryzacji
  • Tworzywa sztuczne z konopi siewnej? http://chwast.net/tworzywa-sztuczne-z-konopi-siewnej Tworzywa sztuczne z konopi siewnej  http://www.spliff.pl/hemp-lobby/item/1159-paliwo-z-konopi
  • The Union. The Business Behind Getting High [film]. Reż. Brett Harvey, Canada 2007
  • Olej konopny w kosmetykach http://biotechnologia.pl/kosmetologia/artykuly/olej-konopny-w-kosmetykach,13552

Konopne ciasteczka... Co Ty na to? Więcej info...

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close